Çerez politikası nedir? E-ticaret siteleri için kontrol listesi

Çerez politikası nedir, ne değildir?

Çerez politikası, sitenin çerez kullanımını anlatan açık metindir. İyi bir metin şu soruları cevaplar: Hangi çerezler var? Her biri ne işe yarıyor? Ne kadar süre duruyor? Birinci taraf mı, üçüncü taraf mı? Ziyaretçi tercihini nasıl değiştirir?

Çerez politikası tek başına uyum sağlamaz. Listede yazmayan bir kod çalışıyorsa ya da tercih ekranında kapatılan bir çerez arka planda çalışmaya devam ediyorsa, metinle gerçeklik ayrışır. Bu yazı genel çerçeveyi tekrarlamaz; ilk kontrole odaklanır: envanter çıkar, metni envantere uydur, tercih akışını aynı çizgiye getir.

KVKK rehberine göre çerezlerle kişisel veri işleme

KVKK’nın Çerez Uygulamaları Hakkında Rehberi, çerezler yoluyla kişisel veri işlenmesini ele alır. Rehberin mantığını sadeleştirirsek: önce sitede hangi çerezlerin olduğunu bilmek, sonra her birinin hangi amaçla işlendiğini netleştirmek gerekir. Amaç belirsizse tercih de belirsiz olur.

Her çerez ve her banner durumu için tek cümlelik mutlak hüküm vermek doğru değildir. Bir çerezin ne sayılacağı; amacına, süresine, kimin yazdığına ve tercihten önce mi sonra mı çalıştığına göre değişir. Rehber çerezlere odaklanır; piksel, parmak izi, localStorage ve beacon gibi benzer teknolojiler hakkında yönlendirme kapsamı içermez. Bu yöntemlerin hukuki değerlendirmesi ayrıdır ve bu yazının dışındadır.

E-ticaret tarafında pratik sonuç şudur: önce envanter, sonra amaç, sonra metin, sonra tercih ekranı. Sıra karışınca metinle ekran birbirini tutmaz.

Adım 1: E-ticaret çerez envanteri çıkar

Envanter, “sitemde hangi çerez ve kod çalışıyor?” sorusunun yazılı cevabıdır. Küçük bir mağazada bile liste sandığından uzun çıkar. Şu kaynakları tek tek dolaş:

• Reklam ve pazarlama kodları: Reklam pikselleri, yeniden pazarlama etiketleri, kampanya ölçüm kodları. Hangi sayfalarda yüklendiklerini not et.
• Ödeme adımı: Ödeme kuruluşunun çerçeve ya da yönlendirme sayfasında yazılanlar. Sepet ve ödeme adımlarını ayrı test et.
• Canlı sohbet ve destek araçları: Sohbet baloncuğu açılmadan önce mi bir şey yazıyor, açıldıktan sonra mı? İkisi farklı durumdur.
• Analiz kodları: Hangi analiz aracı, hangi sayfalarda çalışıyor? Ölçümün çerezli mi çerezsiz mi olduğunu araç dokümanından doğrula.
• Diğer üçüncü taraf içerikler: Harita, video, yorum ve puan araçları, sosyal medya düğmeleri. Sayfaya gömülü her kutu, ayrı bir satır demektir.
• Altyapı ve eklentiler: E-ticaret platformunun kendi çerezleri, dil ve para birimi tercihleri, yük dengeleme ve güvenlik amaçlı olanlar.

Envanter tablosunda her satıra şunları yaz: ad, kim yazıyor, ne işe yarıyor, ne kadar duruyor, hangi sayfalarda çalışıyor, ziyaretçi tercihinden önce mi sonra mı başlıyor. Bu tablo olmadan politika metni yazmak, depoyu saymadan rapor yazmaya benzer.

Küçük bir örnek: bir takı mağazası envanter çıkarıyor. Sepette ödeme kuruluşunun kodu, ürün sayfalarında reklam pikseli, tüm sayfalarda analiz kodu ve yardım sayfasında sohbet aracı çıkıyor. Daha önce yazılmış politika metninde ise yalnızca “analiz ve zorunlu çerezler” geçiyor. Fark ortada: metin, envanterin gerisinde kalmış. İlk iş metni güncellemek değil, envanteri netleştirmek; metin sonra gelir.

Adım 2: Politika metnini envantere uydur

Metin, envanterin sade Türkçe özeti olmalıdır. Kontrol listesi:

• ☐Metindeki her kategori envanterde karşılığı olan bir satıra dayanıyor mu?
• ☐Üçüncü taraf adları güncel mi? Kaldırılan bir araç metinde durmaya devam ediyor mu?
• ☐Saklama süreleri gerçek değerlerle yazıyor mu, yoksa yuvarlak ve belirsiz mi?
• ☐“Zorunlu” diye ayrılanların neden zorunlu olduğu bir cümleyle anlatılıyor mu?
• ☐Tercih değiştirme yolu metinde açık mı? Ziyaretçi daha sonra tercihini nereden değiştirecek?
• ☐Metnin güncelleme tarihi var mı? Envanter değişince metin de güncelleniyor mu?

Metin müşteriye anlatılan metindir; kısa ve somut cümleler kur. “Deneyimi iyileştirmek için” gibi genel gerekçeler tek başına yetmez; hangi amaçla neyin işlendiğini yaz. Emin olmadığın bir çerezin amacını tahminle yazma.

Adım 3: Tercih ekranı ile metnin tutarlılığını kontrol et

Ziyaretçinin gördüğü çerez tercih ekranı, metnin vitrinidir. İkisi farklı söylerse güven ve denetim tarafında sorun çıkar. Şu akışı bir test kullanıcısı gibi dene:

• ☐Site ilk açıldığında envanter dışı bir çerez yazılıyor mu?
• ☐“Reddet” ya da “yalnızca zorunlu” seçilince reklam ve analiz kodları gerçekten duruyor mu?
• ☐Tercih kaydedildikten sonra sayfa yenilenince seçim korunuyor mu?
• ☐Tercih ekranı sonradan yeniden açılabiliyor mu? Bağlantısı altbilgide ya da metinde var mı?
• ☐Kabul ve ret düğmeleri dengeli mi? Biri öne çıkarılıp öteki saklanmış gibi duruyor mu?
• ☐Sepet ve ödeme adımlarında akış bozulmadan tercih korunuyor mu?
• ☐Mobil ve masaüstünde aynı akış çalışıyor mu?

Bu testi en az iki tarayıcıda, gizli pencerede ve mobilde tekrarla; ödeme adımını gerçek işleme yakın biçimde dene. Her uyumsuzluğu envanter tablosuna not düş.

Burada da mutlak bir “banner kalkar” iddiası yoktur. Bir analiz aracının çerezsiz çalışması, sitedeki diğer kodların durumunu değiştirmez. “Çerezsiz analitik kullanınca banner kesin kalkar” sözü bu yüzden yanlıştır. Banner ve tercih akışına sitenin bütünüyle karar verilir; ödeme, reklam, sohbet ve gömülü içerikler de hesaba katılır.

Benzer teknolojiler notu

Piksel, parmak izi, localStorage ve beacon gibi yöntemler çerez değildir ama tarayıcıda iz bırakma ya da veri gönderme tarafında benzer sorular doğurur. KVKK’nın çerez rehberi bu yöntemler hakkında yönlendirme kapsamı içermez. Bu, “bu yöntemler konu dışıdır” demek değildir; hukuki değerlendirmelerinin ayrı yapılması gerekir.

Pratikte şu yolu izle: envanter tablona bu yöntemler için ayrı bir bölüm aç. Hangisinin nerede kullanıldığını yaz, politika metninde çerez olmayanı çerez gibi anlatma. Değerlendirmeyi çerez maddeleriyle karıştırma; her birini kendi başlığında ele al ve son söz için uzmana danış.

Kısa bir e-ticaret turu

Bir ev tekstili mağazası düşün. İşletme sahibi cumartesi sabahı bir saat ayırıyor. Önce ana sayfa, ürün sayfası, sepet ve ödeme adımını gizli pencerede açıp envanteri çıkarıyor: ürün sayfasında reklam pikseli, sepette ödeme kodu, tüm sayfalarda analiz kodu, iletişimde harita. Sonra mevcut politika metnini açıyor: harita ve sohbet araçları metinde yok. Ardından tercih ekranını deniyor: “yalnızca zorunlu” seçilince analiz kodu duruyor ama reklam pikseli bir sayfada çalışmaya devam ediyor.

Liste hazır: metne eklenecek iki satır, düzeltilecek bir piksel davranışı, altbilgiye eklenecek bir tercih bağlantısı. Hepsi bir saatlik turun çıktısı. Sonra bu listeyle uzmana gidiliyor; uzman son değerlendirmeyi yapıyor, metin ve akış birlikte güncelleniyor. Kontrol listesinin amacı budur: sorunu bulunabilir hâle getirmek, çözümü uzmana hazır götürmek.

Kaynakça

• KVKK, Çerez Uygulamaları Hakkında Rehber — resmi PDF
• Rasadi Çerez Politikası — ölçümde çerez kullanılmadığına dair güncel sayfa

Sade ölçümle envanteri hafifletmek

Analiz kodu envanterin bir satırıdır. Ölçümü sade Türkçe bir panelden, çerez yazmadan yapan bir araca bakmak istersen Rasadi’nin Kendin denetle rehberini inceleyebilirsin; tarayıcında neyin yazılıp neyin yazılmadığını kendin görürsün.

Bora Kurum

Yapay zeka stratejisti ve dijital pazarlama uzmanı; 15 yılı aşkın saha deneyimiyle Rasadi’yi geliştirdi. Tüm hikaye →